Piczo

Log in!
Stay Signed In
Do you want to access your site more quickly on this computer? Check this box, and your username and password will be remembered for two weeks. Click logout to turn this off.

Stay Safe
Do not check this box if you are using a public computer. You don't want anyone seeing your personal info or messing with your site.
Ok, I got it
Back To Home Page
KULTURA I SELA OPSTINE SJENICA
Kulturni život

Kulturni život organizuje Kulturno-prosvetna zajednica u čijem su sastavu: biblioteka sa oko 20000 knjiga; bioskop sa salom od 315 sedišta gde se organizuju   koncerti i pozorišne predstave; kulturno-umetničko društvo sa dramskom, muzičkom, recitatorskom sekcijom; književni klub. (Dodatni materijal o radu Kulturno-prosvetne zajednice od njenog osnivanja do današnjih dana biće prezentovan kasnije).

[vrh stranice]





Kulturno-istorijski spomenici

Džamija "Valide Sultan" nalazi se u centru Sjenice i svojom monumentalnošću i visokim i vitkim minaretom ističe se u silueti grada. Zbog istorijskog značaja koji poseduje ovaj objekat islamske arhitekture proglašen je spomenikom kulture 1989. godine.(Dodatni materijal o ostalim kulturno-istorijskim spomenicima   u Sjenici biće prezentovan kasnije).

Spomenik u centru grada Spomenik u centru grada Džamija:"Valide Sultan" Spomenik



[vrh stranice]







Časopisi iz oblasti kulture

ZBORNIK SJENICE

Kulturno-prosvetne zajednice pored mnogobrojnih aktivnosti uređuje i izdaje "Zbornik Sjenice" koji izlazi jednom godišnje i koji do trenutka kada ovo pišem ima deset izašlih brojeva. Uz dozvolu Irfeta Hadžifejzovića člana uređivačkog odbora i Sedata Vrcića izdavača, lektora i korektora ovog zbornika preneću vam pojedine tekstove iz ovog zbornika.

Autori o Zborniku:

ZBORNIK SJENICE predstavlja presek nastojanja izdavača da trajnije obeleži savremeni trenutak naučnih, kulturnih i umetničkih pregnuća i tokova a istovremeno i dokument njihove razvijenosti i ostvarenosti. Naučni godišnjak ZBORNIK SJENICE je nedvosmisleni iskaz potvrda demonstracije kulturnog života, ali ne shvaćene usko, nego kao stvaralački živ proces povezivanja u najšire kolo naučnog, kulturnog i umetničkog zajedništva Sjenice sa onim što je ovovremeno progresivno i naše. Veznu nit ovako nastalih svedočanstava i objava u području nauke, kulture i umetnosti čine radovi autora iz Sjenice i okoline, kao i radovi autora iz svih naših sredina sa tematikom o Sjenici i okolini. Težnja je izdavača da ZBORNIK SJENICE bude neophodni i nezaobilazni izvor u svakom daljem naučnom istraživanju Sjenice i njene okoline. Otvoren za argumentovano i stvaralačko sučeljavanje gledišta. ZBORNIK SJENICE teži da bude tribina kulturnog dijaloga u svakom traganju za što potpunijom istinom o svim pitanjima nauke, kulture i umetnosti.

[vrh stranice]

ZBORNIK SJENICE Br.9-10/1999:

Naziv rada: Nazivi naselja u okolini Sjenice

Rad je iz oblasti toponomastike autora Mileta Nedeljkovića

Nazivi naseljenih mesta (ojkonimi, grčki oikoz, u značenju: dom, kuća), kao uostalom i drugih vrsta zemljopisnih nazvanja, svojevrsna su i u mnogo čemu nezamenljiva svedočanstva o prošlosti svakog područja i njegove društvene i kulturne istorije. Ovi nazivi čuvaju spomen na činjenice i pojave koje su ih uslovile produžujući to i onda kada su te činjenice i pojave davno iščezle [8,51]. Zemljopisna nazvanja imaju svoju predistoriju u leksici i u društveno-ekonomskim uslovima života, te njihova pojava nije slučajna. Savremeni veliki lingvista V.A.Žučkevič je dokazao da se uloga toponoma u istorijskoj nauci može izjednačiti sa ulogom materijalnih kulturnih ostataka [8,51], dok je glasoviti, i u svetskoj nauci vrlo cenjen, naš lingvista i leksikolog Velimir Mihajlović bez zazora isticao da su toponimi, kao nepomerljive činjenice, ponekad pouzdaniji svedoci od materijalnih nalaza, koji su lako pomerljivi, pa, samim tim, često i slučajan ostatak na nekom tlu. Jednostavno, brdo, reka ili naselje se ne mogu pomerati i prenositi, dok se oruđa, nakit ili novčići lako prenose, te se stoga mogu naći i u predelima sa kojima njihovi izrađivači nemaju, niti su imali, ikakvog dodira.

Stav da je toponimski otisak svojevrsna, i nesumnjiva, istorija naroda [23,260], može se proveriti i na području Sjeničko-pešterske visoravni. Ovde ćemo razmotriti poreklo i značenje naziva naseljenih mesta u okolini Sjenice.

Prema stanju u 1991. godini [2,180-183], opština Sjenica je imala 101 naselje, od kojih jedno gradsko (Sjenica) i 100 seoskih, sa ukupno 33 681 stanovnikom. U gradu je živelo 14 445 stanovnika (više od dve petine ili 42,98 odsto), a u selima 19 236 stanovnika (oko tri petine ili 57,11 odsto). Sela su pretežno mala, imaju u proseku 192 stanovnika. Nijedno selo nema hiljadu i više stanovnika. Samo je sedam sela koja imaju više od 500 stanovnika: Ugao (839), Duga Poljana (685), Žitniće (654), Trijebine (596), Kamešnica (569), Doliće (557) i Rasno (512). Na drugoj strani, ima četrdeset sela u kojima je manje od sto stanovnika, a od njih je u osamnaest manje od 30 stanovnika. Najmanja među njima su Pralja (14) i Skradnik samo sedam stanovnika, što je značajno za određivanje pojma sela ( naselja) u ovom predelu.

Na osnovu arheoloških nalaza, svedočanstava o prisustvu čoveka, a samim tim i njegovih staništa, u ovom predelu postoje od praistorije. Nazivi ponekih današnjih mesta su prave male zagonetke .

Kad je reč o naseljima, tri su glavne poteškoće sa kojima se istraživači neminovno suočavaju. Prvo, naselja su, kao ljudska i vremešna tvorevina promenljiva kategorija. Ona nastaju, menjaju se, i isto tako iščezavaju. Tok je dvosmeran - neka se naselja predvajaju, od jednog nastaju dva ili više, ali, isto tako, neka se stapaju, od dva ili više naselja postaje jedno. Tako nekadašnji zaselak postaje zasebno selo, ili jedno selo ulazi u sastav susednog. Drugo, pojam sela je takođe promenljiv. Otuda u popisima u XX veku nisu ustaljeni niti jednoobrazni spiskovi sela i zaselaka. Treće , mnoga naselja tokom vremena menjaju nazive.

Tako iz srednjevekovnih srpskih spomenika i turskih katastarskih popisa imamo nešto drugačiju sliku naselja no što je današnja. Vidimo da su na dva sela bili podeljeni Goračiće, Goševo, Dubnica, Lopiže, Raspoganče, Štavalj, na tri - Bagačiće (Loznik, Donji Loznik zvani Čifluk, Srednji Loznik), Brnjica (od kojih dva u Gornjoj Brnjici), Vapa (Donja, Gornja i deo sela Gornja Vapa), Stup (Gornji, Srednji i Donji Stup), a na četiri - Žitniće i Čedovo, da su neka sela bila mezre - Golovčići i Vraždoćine (u Dugoj Poljani), Breze i Glednice (ali bez upućenja na mesto), ili čitluci - Gornja Brnjica, Donji Loznik, Dubnica, Žitniće, Krće, Miljevići, Raspoganče, Čedovo, Čiftluk Dragić Dimitrija. Nekad su postojala a danas su iščezla sela: Strmac, Vrbaci, Gornja Brijesnica,Gornje Brestovo, Gornje Britvice, Grivac, Grivce, Divače, Donje Britvice, Dragovica, Maškovine, Mečke, Ozren, Podstenje, Šajkovići, Zajednica (džemat kaluđera manastira Čitan) i Brvenica - drugo ime Rajčići. A doznajemo i stare nazive nekih sela. Stari naziv Bagačića je Loznik, Goračića - Miladovina, Goševa - Starčići, Donje Brnjice - Liščići, Dragojlovića - Vrela, Draževića - Znojnica, Dunišića - Lukavska ili Došići, Lopiža - Čajkovići [19, 39-64; 29, 41-54; 35, 5-10, 34-35 i d.].

Zapravo, sve ove razlike i nepodudarnosti sa današnjim stanjem su, po sebi, veran odraz vremenai prilika koje su vladale. I to, naravno, zahteva posebnu analizu, na koju ovom prilikom samo ukazujemo.

[vrh stranice]

Donosimo u azbučnom poredku današnja sjenička naselja, za čije nazive smo potražili odgonetku.
1.ALIVEROVIĆE 21.VRBNICA 41.ZABRĐE 61.LJUTAJE 81.SUGUBINA
2.BAGAČIĆE 22.VRSENICE 42.ZAJEČIĆE 62.MAŠOVIĆE 82.SUŠICA
3.BARE 23.GOLUBAN 43.ZAHUMSKO 63.MEDARE 83.TREŠNJEVICA
4.BAČIJA 24.GORNJE LOPIŽE 44.JEVIK 64.MEĐUGOR 84.TRIJEBINE
5.BIOC 25.GOŠEVO 45.JEZERO 65.MILIĆI 85.TUZINJE
6.BLATO 26.GRABOVICA 46.KALIPOLJE 66.PAPIĆE 86.TUTIĆE
7.BOGUTI 27.GRADAC 47.KAMEŠNICA 67.PETROVO POLJE 87.UVAC
8.BOŽOV POTOK 28.GRGAJE 48.KANJEVINA 68.PLANA 88.UGAO
9.BOLJARE 29.DOLIĆE 49.KARAJUKIĆA BUNARI 69.PODA 89.URSULE
10.BORIŠIĆE 30.DONJE GORAČIĆE 50.KIJEVCI 70.PONORAC 90.UŠAK
11.BOROVIĆE 31.DONJE LOPIŽE 51.KLADNICA 71.PRALJA 91.FIJULJE
12.BREZA 32.DRAGOJLOVIĆE 52.KNEŽEVAC 72.RAŽDAGINJA 92.CARIČINA
13.BRNJICA 33.DRAŽEVIĆE 53.KOZNIK 73.RASNO 93.CETANOVIĆE
14.BUĐEVO 34.DRUŽINIĆE 54.KOKOŠIĆE 74.RASPOGANČE 94.CRVSKO
15.VAPA 35.DUBNICA 55.KRAJINOVIĆE 75.RASTENOVIĆE 95.CRČEVO
16.VESKOVIĆE 36.DUGA POLJANA 56.KRIVAJA 76.RAŠKOVIĆE 96.ČEDOVO
17.VISOČKA 37.DUJKE 57.KRNJA JELA 77.SJENICA 97.ČIPALJE
18.VIŠNJEVA 38.DUNIŠIĆE 58.KRSTAC 78.SKRADNIK 98.ČITLUK
19.VIŠNJICA 39.ŽABREN 59.KRĆE 79.STRAJINIĆE 99.ŠARE
20.VRAPCI 40.ŽITNIĆE 60.LIJEVA REKA 80.STUP 100.ŠTAVALJ
101.ŠUŠURE

[vrh stranice]

ALIVEROVIĆE - Neveliko selo [4, list 4], po popisu 1991. godine   ima 157 žitelja [2,180]. Naziv sela nastao po muškom imenu Aliver (iskrivljeno od: Oliver), koje danas nije u čestoj upotrebi [3, I, 82]. Prema tome, Aliveroviće su patronimički naziv čije bi pravilno ime glasilo: Oliveroviće.

Muško ime Oliver, kao i žensko Olivera, nastali po biljci Olea europea (maslina, latinski: oliva), postoje u mnogih naroda, a u nas zasigurno od XIV veka (despot Oliver, kći kneza Lazara Olivera). Prezimena Aliverović i Oliverović su zastupljena u nas od XV veka [31, II, 554]. U XV veku u oblasti Brankovića, kojoj je pripadala i nahija Sjenica, popisana su kao spahije petorica Olivera, od kojih po dvojica u nahijama Ras i Sjenica, a jedan u Mavrovu u vilajetu Kalkandelen (Tetovo).

Prvi Oliver, onaj u Mavrovu, koji je delio timar sa bratom Dimitrijem, primio je 1468. godine islam i dobio ime Sulejman [35, 87]. Drugi Oliver je sa bratom Milošem imao timar od tri sela - Lopužnje, Negotinac i Skukovo kod Novog Pazara [35, 35]. Treći Oliver sa braćom Aleksijem i Todorom imao timar u u selu Nosoljin kod današnje Raške [35, 44]. Četvrti Oliver koji je bio Isa-begov izmećar (vazal, poslužitelj), po zanimanju je bio pop, a u posedu je imao selo Račane, koje se danas ne može identifikovati.

Međutim, po petom Oliveru iz popisa u 1455. godini može biti da je nastalo ime sela Aliverovići. U timaru ovog Olivera bila su dva sela donji Krnjin (selo na Ibru danas u opštini Leposavić) i selo Krajišići   koje se danas ne može identifikovati [35, 34]. Krajišići su bili znamenito selo, koje se pominje u povelji cara Uroša 1363. godine, ali mu se u međuvremenu trag zameo. Za nas je značajno da je ovaj Oliver (Olivir kako su ovo ime pisali Turski popisivači) prezivao Bogutović (sin Boguta, kako, na turski način piše u popisu). Oliver sin Boguta, odnosno: Oliver Bogutović - ovo nas upućuje na jednu razložnu pretpostavku. Naime zapadno od sela Aliveroviće (Oliveroviće), na sat hoda, tj. na pet kilometara razdaljine nalazi se zaselak Bogućanska, a nešto dalje od Aliverovića, dvadesetak kilometara severo-isočno, nalazi se selo Boguti. Aliver - Bogut = Aliveroviće, Bogućanska, Boguti. Isuviše velika podudarnost da bi ovo mogla biti puka slučajnost.

Meštani koji danas žive u selima Aliveroviće, Boguti i zaseoku Bogućanska svakako ne potiču od Boguta i njegovog sina Olivera, upisanog 1455. godine kao spahija, jer je tokom vekova bilo više premeštaja stanovništva, ali nazivi njihovih sela, najverovatnije, čuvaju spomen na zasnivače ovih naselja - Olivera (Alivera), sina Boguta, i njegove potomke.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

BAGAČIĆE - Selo je upisano pod imenom Loznik (Gornji, Srednji i Donji) 1455. godine, a sa današnjim imenom 1528. godine [35, 10, 48, 49]. Po popisu 1991. godine ima 103 žitelja [2, 180].

Mesta čija imena počinju sa "bag" (Bag, Bagan, Bagva, Bagna) u osnovi znače: blato, vlažna nizina, močvarno mesto [18, 62-63]. S obzirom na položaj sela Bagačići prema rečici Vapi, ovakvo tumačenje je vrlo prihvatljivo. Nazivi sela Bag kod Bosanske Krupe, Bagalovića kod Metkovića, i gradića Karlobaga (Bag nadvojvode Karla) na Jadranu mogu biti predrimski i predslovenski toponimi [31, I, 88], ali se teško mogu dovesti u vezu sa nazivom sela Bagačića. Više u obzir dolazi staroslovenska reč БОГАТЪ koja u indo-evropskim jezicima znači: dostojanstvo, čast, sreću, gospodin sa paralelom u drevnoindijskom bhagas i avestinskom baya, u istom značenju [34, I, 122], po čemu bi, u tom slučaju, proisticalo da je Bagačiće, u kojem ima arheološki lokalitet iz XIV/XV veka [28,81], u drevnosti bilo kultno mesto, za šta ima potvrda u nazivima obližnjih sela Stup i Raspoganče.



[azbučni poredak] [vrh stranice]

BARE - Selo je upisano pod ovim imenom 1571.godine [29,46]. Po popisu 1991.godine ima 103 žitelja [2,180]. Opšteslovenski naziv za blato, lokvu, plavno mesto je bare (srodno: bar, vlažno tle, udolje među brdima), od drevnoindijskog barburam, u značenju: voda   [34, I, 122]. U Srbiji je sedamnaest sela koja se zovu Bare   [1, 49].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

BAČIJA - Uselu je arheološki lokalitet iz gvozdenog doba   [28, 81-83, 90]. Po popisu 1991. godine ima 57 žitelja   [2,180]. Balkanska reč "bač", u značenju: stanar, planinar, starešina stočarskog naselja, raširena je vremenom, posredstvom rumunskih nomadskih stočara, i preko Karpata   [31, I, 85], ostavivši vidljivog traga u toponimiji (Bač, Bačevac, Bačevište, Bačina, Bačica, Bačaka, i dr.). Bačija je privremeno, sezonsko, stočarsko naselje. Od mnogih bačija su nastala stalna naselja među njima i selo Bačija kod Sjenice i Bačije kod Tovrljana u Toplici   [1, 42].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

BIOC - Nekad zaselak Buđeva , danas samostalno naselje, Bioc je u popisu 1991. godine imao 165 stanovnika [2, 180]. U selu postoji arheološki lokalitet iz srednjeg veka   [2, 51].   Praslovenski naziv beo (bela, belo) vrlo je zastupljen u toponomastici (Beograd, Bela Krajina, Belica, Belorusija, Beloljin itd.). Na našem tlu se susreće još u jekavskoj (ijekavskoj) varijanti - Bjelaj, Bjeliš, Bjelušine, Bijela, Bijelo Polje, Bijeljina) i ikavskoj varijanti - Bilaj, Bileća, Biograd, Biočin, itd., slično kao u nazivu prozračne belančevinaste materije u jajetu (belance - bjelance - bioce), ili u prezimenu poznatog srednjevekovnog vlastelina Miloša Belmuževića (Biomuževića). Grupi naziva ikavskog narečja (bio-) pripada i naziv sela Bioc.

Selo Bioc kod Buđeva ima imenjaka u selu Bioci ( množina) kod Trebinja, a imenom su mu srodna tri naselja Bioče (jedno kod Bijelog Polja i dva kod Podgorice), Biočić kod Drniša, Donji i Gornji Biočić kod Imotskog i Biočin kod Raške   [1, 63]. Prezime Biočanin koga ima u ovom predelu, govori o poreklu iz sela Bioc.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

BLATO - U selu je stariji arheološki lokalitet iz starijeg gvozdenog doba [26, 101, 103]. Selo je upisano pod ovim imenom 1571. godine   [29, 46]. Po popisu 1991. godine ima 70 žitelja   [2, 180]. Žitka ili nakvašena zemlja, močvarna livada, sveslovenska reč, staroslovenski БЛАТО

[34, I, 190]. Naziv čest u toponimiji, sa mnoštvom izvednica - blatina, blatište, blace [36, 75]. U okoloni Sjenice su dva naselja sa ovim nazivom - kod Zahumskog, čiji je zaselak bilo sredinom ovog veka [1,66], i kod Kladnice. U Srbiji su još tri sela sa nazivom Blato - kod Pirota, Koretina,i Orlana [1, 67].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

BOGUTI - Po popisu 1991. godine ima 78 žitelja [2, 180]. Muško ime Bogut, kao Boguta ili Bogutin [2, 212], zastupljeno je u više predela, kao i prezime Bogutović, u čijoj je osnovici imenica "Bog", staroslovenski: БОГЬ

, drevnoindijski bhagas, drevnopersijski baga [34, I, 181], kojom se označava viša natprirodna sila. U najraniji zapis Bogutovića ide pomen sokalnika Bogoja Bogutovića u selu Grnčarevu, koga navodi Dečanska hrisovulja 1330. godine [9, 307], što nesumnjivo znači da je ime Bogut još starije u našem narodu. Po imenu Bogut su nastali nazivi sela Boguti kod Sjenice i Cetinja, Bogutov Do kod Kolašina, Bogutovac kod Kraljeva (po njemu Bogutovačka Banja), Bogutovo kod Brekova (Arilje), Bogutovo selo kod Ugljevika [1, 71] i zaselak Bogućanska kod Crvskog. Za sjeničko selo Bogute, kod Štavlja, i zaselak Bogućanska moguće je odgonetnuti o kojem Bogutu je reč kao o osnivaču naselja pod tim imenom - v. Aliveroviće.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

BOŽOV POTOK - Po popisu 1991. godine ima 276 žitelja [2,180]. Boža ili Božo, hipokristik od Bogoljub, Bogoslav, Božidar [5, 215]. U korenu imena je staroslovenska reč БОГЬ (v. pod Boguti); Potok takođe staroslovenska reč [34, III, 345], nastala od tok, teći, u značenju: vodeni tok, struja, bujični potok, uzana udolina između dva brda [36, 81]. U ovom trenutku ne raspolažemo podacima ko bi mogao da bude Božo po kojem je prozvan potok, a kasnje i naselje poniklo uz njega.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

BOLJARE - Po popisu 1991. godine ima 45 žitelja [2, 180]. Naziv nastao kao složenica, od bolj- (komparativ prideva dobar) i nastavak -are (ili -ari, za naseljena mesta). U označavanju uslova za život često je imenovanje po pridevu dobar (Dobrava, Dobrača, Dobri Do, Dobrica, Dobrodol, Dobrotin), a za isticanje pogodnosti se koristi komparativ prideva dobar: bolji (Boljani, Boljanić, Boljevac, Boljetin). U šumadijskom selu Belosavcima rodovi Simići i Nikolići pošto su doseljeni iz Boljara (1809.godine) nazivaju se Boljarci [21, 116]. Osim sela kod Sjenice, sa nazivom Boljare ima selo i kod Vlasotinaca [1, 72].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

BORIŠIĆE - Ranije zaselak Zahumskog [1, 74]. Po popisu 1991. godine ima 130 žitelja [2, 180]. Patronimički naziv po rodu Borišića, od muškog imena Boriš ili Boriša, koje je nastalo po drvetu bor (Pinus silvestris), simbolu stasitosti i ponosa [5, 214]. Naziv drveta bor je sveslovenski, staroslovenski БОРЬ

,[43, I, 193]. Osim Borišića, zaseoka Zahumskog, postoji i selo Borišići kod Pljevalja [1, 74].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

BOROVIĆE - Omaleno naselje, severoistočno od Kladnice [4, list 1]. Po popisu 1991. godine ima 71 žitelja [2, 180]. Pantomimički naziv, po rodu Borovića, od muškog imena Boro, hipokristik od Borivoj, Borislav i sl. [5, 214], imena nastalih po drvetu bor (v. Borišiće). Osim Borovića kod Sjenice, postoje sela Boroviće kod Raške i Borovići kod Goražda [1, 75]. Prezime Borovićanin upućuje na poreklo iz Borovića.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

BREZA - Selo je upisano pod ovim imenom kao mezra u XVI veku [19, 63]. Po popisu 1991. godine ima 89 žitelja [2, 180]. Kod nas su vrlo brojni toponimi nastali po drvetu breza (Betula alba), kao i u staroslovenskom svetu, gde je uočljiv beskonačni toponimijski niz od apelativa breza [18, 83]. Osim kod Raždaginje postoje još sa imenom Breza sela kod Pljevalja i Kolašina u Crnoj Gori i kod visokog u Bosni i Hercegovini.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

BRNJICA - Selo je upisano pod ovim nazivom 1455. godine, a 1528. godine se za njega navodi i drugo ime: Lisičić [35, 4-5]. U selu je arheološki lokalitet iz gvozdenog doba [27, 80]. Po popisu 1991. godine ima 254 žitelja [2, 180]. Selo je dobilo naziv od brnja ili bronja (БРЪΝА, БРОΝЯ), koje u staroslovenskom znače: oklop, pancir, što znači da je u srednjem veku Brnjica bila mesto u kojem su izrađivani viteški oklopi [24, 67-69]. Osim kod Duge Poljane, postoji selo Brnjica u Gruži i Brnjice kod Golupca [1, 92].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

BUĐEVO - Selo je upisano pod ovim imenom 1571. godine [29, 46]. U njemu je arheološki lokalitet iz kasnog srednjeg veka [25, 50-51]. Po popisu 1991. godine ima 130 žitelja [2, 180]. U slovenskom svetu je mnogo naselja čiji nazivi počinju sa Bud-, Buđ-, što se dovodi u vezu sa rečju buda, budka, u značenju: građevina, čuvareva kuća, stražara, koliba, šumska kuća, brvnara, salaš, sela ponikla podalje od starih puteva u retko naseljenom, pre svega šumskom, predelu [18, 98]. Isto tako, treba imati u vidu antroponime od imena Bud(-imir, -islav i sl.), zapisane u nemačkim izvorima još 945. godine (Budistorf, Budigoj) [16, 238], koji omogućuju pretpostavku da je i ovde u pitanju antroponim Buđevo, pogotovu što sufiks "-evo" svedoči o pripadnosti. Dakle, tumačenje je dvojako: građevina i Budevo (Budjevo, Buđevo) selo. Upor. Buđanovci kod Rume i Buđeni kod Trebinja [1, 97]. Više rodova u Šumadiji pošto su doseljeni iz Buđeva imaju prozvanje Buđevci. Tako Buđevaca ima u lepeničkim selima Desimirovcu i Grošnici i gružanskim selima Vučkovici i Bumbarevom Brdu [21, 116].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

VAPA - Selo je upisano pod ovim imenom 1455. godine, kao Gornja Vapa i Donja Vapa [35,10, 48]. U selu ima arheoloških lokaliteta u širokom rasponu od mlađeg kamenog doba do XIV/XV veka [28, 83-85, 89]. Po popisu 1991. godine ima 268 žitelja [2, 180]. Malo gde starina naselja tako jasno poklapa sa leksičkom starinom naziva kao u slučaju Vape. Reč vapa je, na prvi pogled, balkanski latinitet, u značenju: voda, bara, ustajala kišnica [24, 70]. Međutim u slovenskim jezicima je vapa prastara reč, staroslovenska ВАПА [34, I, 273], koja znači: jezero, lokva, bara; paralela u baltijskim jezicima: ure, u drevnoindijskom: vapi [18, 113], u istom značenju. Selo sa imenom Vapa postoji i kod Čačka i kod Debra [1, 624].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

VESKOVIĆE - U selu je arheološki lokalitet XIV-XV veka [27, 79]. Po popisu 1991. godine ima 61 žitelja [2, 180]. Patronimički naziv po rodu Veskovića, čiji je osnivač Vesko, hipokristik od Veselko, Veseljko i dr. [5, 424], u ovim krajevima češći od imena Veselin. Jedino naselje u zemlji sa ovim imenom.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

VISOČKA - Selo je upisano pod ovim imenom 1571.godine [29, 46]. U njemu je arheološki lokalitet iz XIV-XV veka [26,99]. Po popisu 1991. godine ima 63 žitelja [2, 180]. Apelativ vis, vrh brda [36,35], pridev visok, staroslovenski   ВСОКЪ   [34, II, 371]; sr. u ruskom:   ВЫСОТА- brdo, gora, uzvišenje, vrh;   ВЫСОТЧИНА-žitelji visokih brda [18, 134]. Naziv Visočka ima Visočka Ržana kod Pirota [1,640].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

VIŠNJEVA - Selo je upisano pod ovim imenom 1571. godine [29,46]. U njemu je arheološki lokalitet iz XIV/XV veka [26, 100]. Po popisu 1991. godine ima 79 žitelja [2, 180]. Naziv po rodnom drvetu višnja (Cerasum apronianum), fitonim. Jedino selo sa imenom Višnjeva, dok se tri sela zovu Višnjevo - kod Gackog, Gusinja i Travnika[1, 642].  

[azbučni poredak] [vrh stranice]

VIŠNJICA - Nekada zaselak Štavlja [2, 642]. Po popisu 1991. godine ima 56 žitelja [2, 180]. Višnjica, demunitiv od višnja. Sa imenom Višnjica postoje sela kod Beograda, Vrgorca, Dervente, Kiseljaka, Ploča, Sarajeva [1, 642].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

VRAPCI - Selo je upisano pod ovim imenom 1455. godine kao zaselak Brnjice, čijem je ataru pripadalo [35, 10], pošto je blizu ovog sela [4, list 2]. Sredinom ovog veka bilo je zaselak Štavlja [1, 651]. Po popisu 1991. godine ima 69 žitelja [2, 180]. Etimologija: vrabac (Passer domesticus), ptica. Za razliku od naselja tipa Vrapče, gde može biti Vra(p)če, odnosno Vrače, pa je tu potrebno razlučenje od osnove "vrač", koja je kao mitološki relikt takođe vrlo prisutna u toponimiji. Vrapci su jedino selo u nas sa ovim nazivom. Posoji još selo Vrapce kod Medveđe u Jablanici, Vrapča kod Dimitrovgrada, Vrapče kod Vogošća i Ribarića (Ibarski Kolašin), Vrapčić kod Gnjilana, Vrapčići kod Mostara i Vrapčište kod Gostivara [1, 651].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

VRBNICA - Selo je upisano pod ovim imenom 1571. godine [29, 46]. Nekad zaselak Zahumskog. Po popisu 1991. godine ima 162 žitelja [2, 180]. Naziv po reči vrba (Salix), praslovenski naziv. Osim kod Sjenice, postoje još četiri naselja sa imenom Vrbnica - kod Kosovske Mitrovice, Požarevca, Prizrena i Foče [1, 653].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

VRSENICE - U selu je utvrđenje iz IV veka. Dvor kralja Uroša I (1243-1276) je bio u Vrsenici. Pod ovim imenom je selo popisano i 1455. godine [35,9]. Po popisu 1991. godine ima 248 žitelja [2, 180]. Selo je davno nastalo iznad mesta u kojem su bila sena, tj. poviše Senice, kako se zvalo mesto u velikom polju gde su bila sena, odnosno uvrh Senice; otuda: Vr(h)senice i, najzad, kako danas glasi ojkonim: Vrsenice, složenica od praslovenskih reči vrh i seno. V. Sjenica.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

GOLUBAN - Nekada zaselak Duge Poljane, na karti upisano kao Golubanj [4, list 2]. Po popisu 1991. godine ima 34 žitelja [2, 180]. Goluban, mlad golub, hipokristik od golub [3, III, 449], muško ime, po golubu (Columbidae), ptici, koja je simbol mira i nežne ljubavi [5, 263]. Ime poznato u narodnoj junačkoj poeziji   - sluga Goluban u kosovskom ciklusu. Selo Goluban je jedino naselje u zemlji sa ovim imenom. Sličnog su postanja nazivi mesta po golubu (Golubac, Golubinci, Golubinja, Golubić, Golubnjača, Golubovac, Golubovići, Golubovo isl.).

[azbučni poredak] [vrh stranice]

GORNJE LOPIŽE - Pod starim imenom Čajkovina selo je upisano 1455. godine, a sa današnjim imenom 1468. godine [35,48]. Po popisu 1991. godine ima 105 žitelja [2, 180]. Lopiža od latinski lapideum, u značenju: zemljani sud za kuvanje hrane, nalik na kotao, koji se veša iznad ognjišta [3, XI, 583]. U jednoj pesmi se peva "Gomilica, vlaška lopižica". Kulturni termin lopiža Skok smatra ostatkom iz dalmatinsko-romanske leksike, očuvane do danas na Crnogorskom primorju (Grbalj, Dobrota) i predelu Crmnice [31, II, 269]. Lopiže su jedino naselje čije ime počinje sa Lopi-, dok je naselja sa osnovom "lop" više - Lopud kod Dubrovnika, Lopušnik kod Petrovca na Mlavi, Lopuže kod Knina, Lopužnje (Lopušnje) kod Novog Pazara i sl. što ima druga značenja.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

GOŠEVO - Selo je prvi put upisano pod ovim imenom 1314. godine, kada ga je kralj Milutin priložio manastiru Banjskoj [30, 81]. Nalazi se i u kasnijim popisima (1455, 1528), gde ima i drugi naziv Starčići [19, 57]. U selu je arheološki lokalitet iz XIV/XV veka [26, 99-100]. Po popisu 1991. godine ima 106 žitelja [2, 180]. Goša ili Gošo - hipokristik muškog imena Dragoš, Dragoslav i sl. i ženskog imena Gospava [3, III, 529]. U Zagaraču je Gošo hipokristik od Gojko [33, 611]. Prezimena nastala po njemu: Gošević ili Gošović, Gošić, Gošinac. Erdeljanović pominje jaku zadružnu kuću Goševića(Gošovića) u krovodoljanskom selu Donja Kržanja u Kučima [7, 132, 191]. Osim kod Sjenice, postoje još dva Goševa - kod Lukara i Štitara (Novi Pazar).

[azbučni poredak] [vrh stranice]

GRABOVICA - Selo južno od Šušura [4, list 1]. Po popisu 1991. godine ima 53 žitelja [2, 180]. Naziv došao po drvetu grab (Carpinus betulus), praslovenska reč [34, I, 449], vrlo česta u toponomiji. Osim kod Sjenice, u Srbiji ima selo Grabovica kod Despotovca, Brze Palanke, Gornjeg Milanovca i kod Priboja, a još dva zaseoka kod Priboja se takođe tako zovu ( u Kalafatovićima i Lučicama).

[azbučni poredak] [vrh stranice]

GRADAC - U staro vreme grad koji se pominje 1348. godine, potom zaselak Vrsenice. Po popisu 1991. godine ima 141 žitelja [2, 180]. Naziv od reči grad, koja je staroslovenska reč, staroslovenski ГРАДЪ

, u drevnoindijskom je u značenju: dom [34, I, 443], deminutiv gradac. Prvobitno značenje: ograda [18, 154], ozidan, ograđen, utvđen prostor. U bivšoj Jugoslaviji je bilo trideset naselja sa nazivom Gradac.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

GRGAJE - Selo je upisano pod ovim imenom 1585. godine. U njemu je srednovekovno utvrđenje [26, 97, 103]. Po poisu 1991. godine ima 90 žitelja [2, 180]. Naziv prema onomatopeji žubora vode, odnosno reči grgot, od glagola grgoljiti, grgoriti, grgotati, u značenju: žuboriti, šumeti, klopotati, krkljati [3, III, 592]. Grgaje su jedino mesto toga nazvanja u zemlji.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

DOLIĆE - O selu nema starijih pomena. Po popisu 1991. godine ima 557 žitelja [2, 180]. Naziv po reči do (vallis), augm. dolina, dem. dolić, hipokristik dola, [31, I, 419], stari deminutiv dolac [36, 47], veoma čest toponim, u značenju: ulegnuta površ, udubina, nizija, ravan među brdima, zaravnjak, udolina, blago nagnuta uvala, plodno tle stvoreno naplavama sa brda [18, 184], poznata u svim slovenskim jezicima. Doliće su jedino mesto sa ovim nazivom kod nas.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

DONJE GORAČIĆE - Staro ime Miladovine, kako je upisano 1455. godine [35, 9], a u popisima XVI veka upisano sa današnjim nazivom, kao drugim imenom toga sela [19, 45, 49]. Po popisu 1991. godine ima 75 žitelja [2, 180]. Naziv od praslovenske reči gora, u značenju: planina, brdo, šuma, šumovito brdo [36, 30-31], stroslovenski: gora, gorje [34, I, 438], uz određenje po položaju: donje, za razliku od Gornjeg Goračića. Postoje dva sela Goračići - U Dragačevu i kod Metkovića [1, 198].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

DONJE LOPIŽE - Pod starijim imenom Čajkovina selo je upisano 1455. godine, a sa današnjim imenom 1468. godine [35, 48]. Po popisu 1991. godine ima 136 žitelja [2, 180]. V. Gornje Lopiže.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

DRAGOJLOVIĆE - Sa starim imenom Vrelo   i današnjim imenom Dragojloviće selo je upisano 1455. godine [35, 42]. U selu arheološki lokalitet iz XIV- XV veka [27, 87- 88]. Po popisu 1991. godine ima 155 žitelja [2, 180]. Patronimički naziv, po rodu Dragojlovića, od muškog imena Dragojlo [5, 240]. Ovo selo nema imenjaka.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

DRAŽEVIĆE - Sa starim imenom Ritudža (Gornja, Donja, Srednja) selo je upisano 1455. godine, a sa današnjim imenom, kao tadašnjim drugim imenom, 1468. godine [35, 10]. U XVI imalo je i drugi naziv Znojnice [19, 41]. U selu je arheološki lokalitet iz kasnog srednjeg veka [25, 45]. Po popisu 1991. godine ima 536 žitelja [2, 180]. Patronimički naziv, po rodu Draževića, od imena koje počinje sa Draž-. Slovenska imena sa osnovom "draž" su vrlo stara, u nemačkim izvorima su zapisana još 798. godine, a u dečanskim hrisovuljama ima 19 različitih kombinacija muških imena sa ovom osnovom [16, 225]. Postoje sela Draževiće kod Nove Varoši i u Bosni (kod Vareša i Kiseljaka).

[azbučni poredak] [vrh stranice]

DRUŽINIĆE - Po popisu 1991. godine ima 24 žitelja [2, 180]. Selo se ne pominje u spomenicima srednjeg veka, što znači da je naziv sela kasnijeg postanja. Ime sela je patronimičko, po rodu Družinića, u čijem je nazvanju reč držina (societas), nastala od drug (socius). Družina, u značenju: društvo, skupina, zajednica, porodica, ukućani, zadruga. Družinar je član skupine. Rod Družinića, po kojem je selo prozvano, bio je svakako posebna vrsta kućne skupine, ako se uzme u obzir da družnik znači: pripadnik vojne družine u doba feudalizma [3, IV, 755], u našim srednjovekovnim spomenicima ДРОУЖЬΝЬ

[6, I, 308]. Dakle, u ovom selu su u srednjem veku sa svojim porodicama živeli družinici članovi vojne družine, koji su pratili značajne putnike i obezbeđivali živote i imetak povorki što su ovuda prohodile. Po položaju, Družiniće je između starih puteva prema Novoj Varoši i Užicu, odnosno Primorju i Bosni [38, 126]. Jedno zemljište pri Družiniću se zove Velika Raskrsnica, što znači da su se tu sticala ta dva puta. S obzirom da su u ovom predelu bili važni putevi, potreba za njihovom bezbednošću je sasvim razumljiva. Da je bilo porodica i naselja koja su obavljala potrebnu vojnu službu, svedoči i prvi turski popis 1455. godine, u kojem su posebno popisani vojnuci i vojnučka sela [35, 8, 145]. U popisima XVI veka u nahiji Sjenica je 15 vojnučkih sela, od kojih je devet poznato, jer su upisana pod današnjim imenom: Lopiže, Goračiće, Dubnica, Stup, Čedovo,Dragojloviće, Brnjica, Vapa, Goševo [19, 44, 45, 47, 49, 51, 52, 53, 55, 57], dok se šest do danas nije moglo identifikovati: Grivci, Gornja Brijesnica, Divače, Donje Britvice, Mečke, Brvenica - drugo ime Rajčići [19, 45, 46, 51, 53, 54, 62]. Prema tome, jedno od ovih šest sela je današnje Družiniće. Odgonetku je moguće dati tek kada budu sakupljeni svi mikrotoponimi u okolini Sjenice. Poput Družinića kod Sjenice nastao je i naziv sela Družinovići kod Prozora [1, 167].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

DUBNICA - Selo je upisano pod ovim imenom 1455. godine [35, 10]. Po popisu 1991. godine ima 386 žitelja [2, 180]. Naziv je selo dobilo po dubu (Quercus robur); dub - hrast, dubnica - hrastova šuma, što znači da se mesto nekada isticalo stasitom gorom, što ukazuje i naziv brda   Bukova glava, koje je iznad njega. U slovenskom svetu je vrlo često nazvanje po dubu. U Rusiji je, po pojasu dubove šume, Od Petrograda na severu do ušća Volge na jugozapadu, više od tri hiljade mesta u čijem je nazivu sadržan dub [17, 147], a u bivšoj FNRJ je bilo oko dve stotine naselja nazvanih po dubu [1, 168- 171].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

DUGA POLJANA - Selo se pominje pod imenom ДЛЬГО ПОЛІЄ   XIII veku, kada je u njemu kralj Uroš I (1243-1276) primio dubrovačke poslanike [6, I, 274]. Po popisu 1991. godine ima 685 žitelja [2, 180]. Geografski termin polje, deminutiv poljana - praslovenski naziv za otvorenu ravnicu bez šume , koja se koristi za napasanje stoke, prostrani pašnjak ili obrađena i zasejana ravan [18, 447], vrlo je čest u toponimiji. Osim kod Sjenice postoji i Duga Poljana u Zaplanju kod Donjeg Dušnika, u opštini Gadžin Han [1, 171].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

DUJKE - U selu je lokalitet iz XVI-XVII veka [12, 179].Po popisu 1991. godine ima 236 žitelja [2, 180]. Naziv sela od reči dujka, u značenju: duvka, duvanje, vetrenje, vetrila; u ruskom: vejavica, mećava, oluja [18, 193], pokr. dujem = dušem, mesto izloženo vazdušnom strujanju, ruži vetrova. Od reči dah,duh, koje se nalaze u svim slovenskim jezicima [31, I, 373]. Ilići doseljeni iz ovog sela u šumadijsko selo Belosavce 1809. godine, imaju drugo prezime Dujkići, čime čuvaju spomen na zavičaj. Jedinstven je naziv sela Dujke. Sličnog su nazvanja Dujak kod Đakovice, Dujakovci kod Banjaluke i Dujeva u Rijeci Crnojevića [1, 172].



[azbučni poredak] [vrh stranice]

DUNIŠIĆE - Selo je upisano pod starim imenom Lukavsko 1455. godine, a sa današnjim imenom, kao drugim nazivom istog sela, 1528. i 1624. godine [35, 9]. Po popisu 1991. godine ima 199 žitelja [2, 180]. Po svemu sudeći, je od glagola dunuti (duti, duvati, duhati), u čijem je korenu sveslovenska reč duh [31, I, 373]. Znači: mesto sa jakim vetrovima. Da ima ostataka hrama iz antičkog perioda u obzir bi došla i mogućnost od Dionis ( kao na primeru: Dionis=Djonus, u slovenskom izgovoru Đunis), ali u selu ima arheološki lokalitet tek iz XIV/XV veka [28, 85], pa je pretpostavka o Dionisovom svetilištu time isključena. Selo se nalazi južno od planine Fijuljak (1308 m), čije ime takođe svedoči o jakim vazdušnim strujanjima, kao i ime sela severno od nje - Fijulje, koji su očito dobili nazive po fijukanju (duvanju vetrova). Dunišiće je jedino selo ovog nazvanja.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

ŽABREN - Selo je upisano pod ovim imenom 1585. godine [29, 47]. Po popisu 1991. godine ima 478 žitelja [2, 180]. Osnova "žab-" je romanska palatalizacija keltske osnove gab-, u značenju: stenovito brdo, kamenjar. Naselja u našoj zemlji sa ovom osnovom, kojih ima oko četrdeset, pokazuju nedvosmislene pravce istorijskog kretanja Kelta [22, 81].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

ŽITNIĆE - Selo je upisano pod ovim imenom 1455. godine [35, 48]. U selu je arheološki lokalitet iz kasnog srednjeg veka [25, 48-49]. Po popisu 1991. godine ima 654 žitelja [2, 182]. Naziv po žitu, praslovenskoj reči, staroslovenski ЖИТО

, u značenju hlebno zrno (kod nas pšenice, kod Rusa raži), otuda žitnik: skladište žita, ambar, u našim starim spomenicima: žitnica - ЖИТЬНИЦА

[30, I, 339]. Reč žito koju su od slovena pozajmili Grci, jer je ta reč u grčkom strana, po velimiru Mihajloviću, postala je od glagola žiti (živeti) i javlja se kao slovenski antroponimijski koren [16, 236]. Više je sela sa imenom izvedenim od žito, a imenjak Žitniću je selo Žitnić kod Drniša [1, 687].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

ZABRĐE - U okolini Sjenice su dva Zabrđa. Jedno je zaselak Duge Poljane [1, 663], a drugo je kod Grgaja [4, list 3].   Po popisu 1991. godine ima 72 žitelja [2, 182]. Geografski termin brdo, u značenju: uzvišica, breg, gora,planina, greben; praslovenska reč; paralela, sa prenosnim značenjem: brdo (brdilo) poznata svim slovenskim narodima [18, 81]. Za - praslovenski nenaglašeni predlog, koji služi i u toponomistici [31, III, 639]. Po pravilu, toponimi koji imaju prefiks Za- (kao Zabrđe, Zagorica, Zagrađe, itd.) mlađi su po postojanju od orjentira po kojem su imenovani ( brdo, gorica, grad itd.). U konkretnom primeru, može se odrediti naselje i pravac iz kojih je Zabrđe imenovano. Po prostornom položaju, Zabrđe je imenovano iz sela Grgaje, što znači da jen Grgaje starije selo, kao i Duga Poljana od svoga Zabrđa. U Srbiji ima osam sela koja se zovu Zabrđe [1, 663-664].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

ZAJEČIĆE - Selo kod Raždaginje. Po popisu 1991. godine ima 242 žitelja [2, 182]. Nazvanje po životinji, zec (Lepus europaeus), praslovenska reč, takođe i staroslovenska [34, I, 84], prov. zajac i zajec. Po obliku zajec: Zaječar, grad na Timoku.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

ZAHUMSKO - Selo je upisano pod ovim imenom 1571. godine [29, 46]. U njemu je arheološki lokalitet iz XIV/XV veka [26, 98-99]. Po popisu 1991. godine ima 170 žitelja [2, 182]. Nazvanje od reči hum, vrlo raširene u slovenskoj toponomiji, u značenju: breg, brdašce, glavica. Pošto je u nazivu sela predmetak za, što znači: iza, s druge strane, posle (huma), selo je imenovano prema prethodnom, dakle starijem, nazvanju - v. Zabrđe. Zahumsko je, ne računajući Zahum kod Prozora jedino selo sa ovim imenom.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

JEVIK - Ranije zaselak Kladnice [1, 263]. Po popisu 1991. godine ima 65 žitelja [2, 182]. Od ženskog imena Jeva - varijanta imena Eva, hipokristik od Jevdokija [5, 72]. U okolino postoji prezime Jević. U zemlji nema drugog naselja sa imenom Jevik.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

JEZERO - Sredinom ovog veka zaselak Zahumskog [1, 264]. U selu je arheološki lokalitet iz XIV-XV veka [26, 101]. Po popisu 1991. godine ima 39 žitelja [2, 182]. Nazvanje po reči jezero, velika bara, naziv čest u toponimiji, staroslovenska reč ІЄЗЄРО, ІЄЗЄРЪ [34, III, 125]. Sela sa nazivom Jezero u Srbiji ima još kod Despotovca, Sokobanje i Vučitrna.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

KALIPOLJE - Mesto severno od Kladnice [4, list 1]. Po popisu 1991. godine ima 35 žitelja [2, 182]. Polje u reči Kalipolje nije sinonim za ravnicu, nego je slovenski izgovor grčke reči polis (πολις) što znači grad, kao što je i Kali slovenski izgovor grčke reči Gali, koja znači Kelti. Prema tome Kalipolje (grčki: Galipolj, Galipolis) znači: grad Kelta. Po pravilu sva Kalipolja su na uzvišicama, najčešće vrlo dominantnim kotama, sa kojih se pruža pogled na okolinu [22, 82], a na takvim su mestima

Kelti najradije podizali svoja naselja. Na više mesta se sreće toponim Kalipolje, ali naselje sa ovim imenom još samo kod Pljevalja [1, 271].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

KAMEŠNICA - Selo se pominje u pisanim dokumentima pod imenom Kamičnica 1314. godine, kada ga je kralj Milutin priložio Sopotskoj crkvi [30, 101]. U selu je arheološki lokalitet iz kasnog srednjeg veka [25,46]. Po popisu 1991. godine ima 569 žitelja [2, 182]. Naziv od reči kamen, satroslovenski КАМЫ, [34, II, 175], u značenju: stena, vrh, greda, uzvišenje, gora, krš. Na našem tlu su vrlo česti toponimi sa ovom osnovom (kam-, kamen-), a selo sa imenom Kamešnica ima još kod Križevaca u Hrvatskoj [1, 273].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

KANJEVINA - Nekad zaselak Bačija [1,274], Kanjevina po popisu 1991. godine ima 86 žitelja [2, 182]. Naziv po reči kanja, kako se naziva poljska ptica, vrsta jastreba (Accipitridae), vrlo neprijatnog krika, na priliku manje buljine [34, II, 183], ptica grabljivica, poznata pod ovim imenom svim Slovenima [31, II, 36]. Kanjevina je jedino selo ovoga imena.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

KARAJUKIĆA BUNARI - Po popisu 1991. godine ima 207 žitelja [2, 182]. Juka ili Juko - hipokristik, kod pravoslavnih i katolika od imena Đuka ili Julijan [5, 289], kod muslimana od imena Jusuf [32, 307], otuda je prezime Jukić zastupljeno kod pripadnika sve tri veroispovesti. No, s obzirom na stanje na terenu, nesumnjivo je reč o Jusufu. Dotični Jusuf, odnosno Juka bio je izrazitog crnog tena, jer je prozvan Karajuka, kara - turski: kara, pridev u značenju crn [37, 394]. Njegovi potomci, Karajukići, imali su bunar - turski: bunar, punar [31, 154], iskopano udubljenje iz koga se crpela voda, što je u kraškom predelu, kakva je Pešterska visoravan, prava blagodet. Stoga je, vremenom, oko ovih bunara obrazovano naselje. Nesumnjivo je da naziv Karajukića Bunara ima stvarnu podlogu. Ali autoru ovom trenutku nije poznato ko su bili Karajukići, ni da li ih i sada ima, niti ko je bio, i kada je živeo njihov rođak Karajuka, o čijem je postojanju ostao trag u nazivu ovog naselja. Treba se nadati da će neko od istraživača to iznaći i zapisati.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

KIJEVCI - Selo je u pisano pod ovim imenom 1571. godine [29, 46]. Po popisu 1991. godine ima 233 žitelja [2, 182]. Kuj je staroslovensko muško ime [34, II, 230], u značenju mlat, čekić, po kojem su prozvana selo Kijevo kod Beograda, Bujanovca, Knina, Kragujevca, Orahovca, Sanskog Mosta, Sarajeva i dr., kao i Kijev u Ukrajini. Postoje i dva sela Kijevac - kod Babušnice i Surdulice   i osim kod Sjenice, dva sela Kijevci - kod Bosanske Gradiške i Zvečana [1, 280]. U toponimiji okoline Sjenice ime Kij se sreće i u nazivu Kija brdo (tj. Kijevo brdo), koje je blizu Goševa i Grgaja.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

KLADNICA - Po popisu 1991. godine ima 439 žitelja [2, 182]. Klada sveslovenska reč, iz zajedničke pradavnine [31, II, 87], vrlo zastupljena u toponomiji [18, 284-285]. Značenje: deblo, brvno, trupina, panj. Osim kod Sjenice, postoji Kladnica i kod Dubrovnika [1, 282].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

KNEŽEVAC - Selo je upisano pod ovim imenom 1455. godine [35,5]. U selu su nađeni ostaci materijalne kulture iz praistorije, pa postoji areheološki lokalitet iz XIV/XV veka [27, 87]. Sredinom ovog veka zaselak Štavlja [1. 286]. Po popisu 1991. godine ima 123 žitelja [2, 182]. Nazvanje od reči knez, praslovenska reč, takođe i staroslovenska reč, u značenju: poglavar plemena, narodni starešina, oblasni upravnik, vladalac. Kneževac - mesto u kojem je sedeo knez, ili kojemu je pripadalo. U Srbiji su još dva Kneževca - kod Beograda i u Gruži [1, 286].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

KOZNIK - Sredinom ovog veka zaselak Duge Poljane [1, 305]. Po popisu 1991. godine ima 69 žitelja [2,182]. Naziv sela od koza (Capra domestica), praslovenska reč, staroslovenski: КОЗЬЛЬ [34, II, 278]. U Srbiji su još tri Koznika - kod Čebinca, Orahovca i Trnave [1, 305].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

KOKOŠIĆE - Sredinom ovog veka , zaselak Štavlja [1, 289]. Po popisu 1991. godine ima 136 žitelja [2, 182]. Naziv sela od kokoš ( Gallidae) praslovenska reč, staroslovenski: КОКОШЬ [34, II, 284]. U bivšoj Jugoslaviji je bilo osam sela sa početkom na Kokoš- (ari, injak, injac, inje, ica, nje, čići), dakle samo sa sufiksalnim razlikama[1, 289].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

KRAJINOVIĆE - Sredinom ovog veka zaselak Zahumskog [1, 306]. Po popisu 1991. godine ima 105 žitelja [2,182]. Patronimički naziv, po rodu Krajinovića, od muškog imena Krajin [5, 299]. Jedino selo sa ovim nazivom u zemlji.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

KRIVAJA - Nekada zaselak Donjih Lopiža [1, 311]. Po popisu 1991. godine ima 25 žitelja [2, 182]. Kriv, praslovenski pridev (opozicija: prav), staroslovenski: КРИВЪ

, u značenju: neprav, lažni,nešto krivo; uz nastavak -aja: krivaja. Toponimi na -aj, -aja,-ajica (Krivaj, Krivaja, Krivajica) mogu biti zasnovani samo na konkretnom značenju [31, II, 200], po krivini, zaoblini, zavijutku (reke, doline), po krivom stablu, itd. U bivšoj Jugoslaviji bilo je deset sela i zaselaka sa nazivom Krivaja [1, 312].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

KRNJA JELA - Selo je upisano pod ovim imenom   1571. godine [29, 46]. Po popisu 1991. godine ima 70 žitelja [2,182]. Krnj- praslovenski pridev, staroslovenski КЪРΝЪ   [36, 31], u značenju: nepun, oštećen, uštrbnut, otkinutog dela; jela (Abies pectinata), zimzeleno drvo, vrlo zastupljeno u toponimiji, starosloveski: ІЄЛА

[34, II, 17]. Osim kod Buđeva (Sjenice), imaju još tri sela koja se zovu Krnja Jela - na Durmitoru, kod Čelebića i Bosanskog Petrovca [1, 314]. i Krna Jela - takođe kod Čelebića [1, 313].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

KRSTAC - U popisima XVI veka upisano sa nazivom Krstače [19, 42]. U selu je arheološki lokalitet iz XIV/XV veka [28, 86-87]. Po popisu 1991. godine ima 50 žitelja [2,182]. Krst, reč ušla u slovenske jezike posredtvom crkvenoslovenskog, staroslovenski: КЬРСТЪ

, posuđenica iz latinskog - crucifixus, drevnogornjenemačkog - krist, christ [34, II, 374]; deminutiv: krstac. U bivšoj Jugoslaviji je bilo još dvanaest naselja sa imenom Krstac [1, 315].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

KRĆE - U popisima XIV veka upisano sa nazivom Krćine [19, 63]. Po popisu 1991. godine ima 334 žitelja [2,182]. Naselja sa osnovom krć- ne treba dovoditi u vezu sa osnovom krč- (odakle izvedenice krčiti, krčevina i sl.), jer je u osnovi reči krć- pridev krt (glagol krtiti, krtožiti). Po pravilu, naselja čije ime počinje sa Krć- nastala su na mestima, najčešće uz potoke ili vode, gde je bilo vrlo pogodno krćenje (kiseljenje) konoplje, što je bila iskonska slovenska tehnika [13, 174]. Postoje još dva sela sa imenom Krće - kod Čebinaca i Pljevalja i, sa istom osnovom, Krćevac kod Topole [1, 309].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

LIJEVA REKA - Po popisu 1991. godine ima 27 žitelja [2,182]. Lijeva (ekavski: leva), opozicija: desna; reka, praslovenska reč takođe i staroslovenska, drevnoindujski: ráyas, u značenju: tok, tečenje [34, III, 464]. Posoje dva naselja koja se zovu Leva Reka - kod Vranja i Resena (Makedonija), dva sa nazivom Lijeva Rijeka - kod Andrijevice i Podgorice [1, 335-336].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

LJUTAJE - Nekada zaselak Duge Poljane [1, 354]. Po popisu 1991. godine ima 116 žitelja [2,182]. Naziv po pridevu ljut- praslovenska reč, u značenju: srdit, tvrd, u priloškom značenju: vrlo, imenički: ljuti kamen, krš. I za zemlju se kaže ljuta, u značenju: kisela. Po Velimiru Mihajloviću, "pridev ljut ima u našem jeziku dvojaku semantiku: pojavljuje se kao geografski termin ( u značenju krš, stenje) i kao antroponimijska osnova koja ukazuje na stanje ljutitosti" [16, 240]. U Trnavi kod Novog Pazara se jedno njivište zove Ljutaja, što takođe upućuje na sastav tla [20, 149]. U bivšoj Jugoslaviji je bilo 28 naselja čiji naziv počinje sa Ljut- [1, 354-355].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

MAŠOVIĆE - Sredinom ovog veka zaselak Gonja [1, 373]. Po popisu 1991. godine ima 211 žitelja [2,182]. Patronimički naziv, po rodu Mašovića, koji tu i sada živi. Mašo, Maša - hipokristik od Mahmud [5, 318]. Jedino selo sa ovim nazivom u zemlji.

[abučni poredak] [vrh stranice]

MEDARE - Sredinom ovog veka zaselak Sjenice [1, 375]. Po popisu 1991. godine ima 367 žitelja [2,182]. Med- praslovenska reč, staroslovenska: МЄДЪ

, drevnoindijski madhu, u značenju: sladak, prijatan [34, II, 588-589]; -are (latinski sufiks: arius) je čest nastavak za naseljena mesta. U srednjem veku su bila naselja sa posebnim zanimanjem stanovništva, kao naselja zanatlija: Kolare, Kopljare, Ratare, Sedlare, Strelare, Tulare i dr. Po tome bi Medare bilo naselje prizvođača meda, uzgojitelja pčela, ali se za to, u konkretnom slučaju ne raspolaže istorijskim potvrdama. Sličnog su postanja nazivi sela: Medak u Lici, Medari kod Nove Gradiške, Medarica kod Slunja, Medevce kod Medveđe (Jablanica), Medna kod Mrkonjić Grada, Medovine kod Ivanjice i dr.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

MEĐUGOR - Selo je upisano pod ovim imenom 1571. godine [29, 46].   Po popisu 1991. godine ima 162 žitelja [2,182]. Međugor - mesto između brda ( među gorama), nazvanje često u toponimiji [36, 47]. Jedino selo sa ovim nazivom u zemlji. Sličmog su postanja nazivi dva sela Međugorje - kod Čapljine i Virovitice [1, 376].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

MILIĆI - Po popisu 1991. godine ima 39 žitelja [2,182]. Patronimički naziv, po rodu Milića, nazvanom po pretku čije je ime sa osnovom "Mil" [5, 325], po pridevu mio (Milojko, Milorad, Milomir, Milinko, Milutin, Miodrag, Miomir i sl.), skraćeno Mile (ime od srednjeg veka).

U Srbiji sela sa imenom Milići postoje kod Kosjerića i Ušća, a u Bosni kod Banovića, Dragočeve i Vlasenice [1,382].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

PAPIĆE - Nekada zaselak Ursula [1, 431]. Po popisu 1991. godine ima 221 žitelja [2,182]. Patronimički naziv po rodu Papića. Papa, grčki: otac, ime od milja [5, 350]; sveštenički naziv, papas (παπας) - pop; kod nas Papa - hipokristik od Pavle. Selo Papiće postoji još kod Peći [1, 431].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

PETROVO POLJE - Sredinom ovog veka zaselak Draževića, nekada zaselak Donjih Lopiža [1, 442]. Po popisu 1991. godine ima 55 žitelja [2,182]. Petar, muško ime, (grčki: kamen, stena); biblijska ličnost, apostol [5, 353]. Polje staroslovenski naziv za otvorenu ravnicu bez šume, staroslovenski   ПОЛЄ [34, III, 307], pašnjak ili obrađena ravan [18, 447]. Jedino selo sa ovim imenom uz Petropolje u Gruži [1, 442].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

PLANA - Selo je upisano pod ovim imenom 1571. godine. Po popisu 1991. godine ima 47 žitelja [2,182]. Plana, poimeničen latinski pridev plana, ženski rod prideva planus, dalmato - romanski leksički ostatak [31, II, 675], u značenju: ravan (pridev i imenica), zaravan, odmorište. U bivšoj Jugoslaviji je bilo deset naselja čiji naziv glasi Plana [1, 445].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

PODA - Sredinom ovog veka zaselak Ugla [1, 452]. Po popisu 1991. godine ima 57 žitelja [2,182]. Pod ili poda, augmentativ podina, u značenju: osnova, podnožje brda, postolje [36, 43], zaravan na nizbrdici, zaravnjeno tle, zaravan na nekoj kosi [15, 169]. Sela sa nazivom Poda postoje još kod Bara, Bijelog Polja i Zavajita [1, 452].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

PONORAC - Sa lokalitetom iz XVI/XVII veka [12, 194]. Po popisu 1991. godine ima 292 žitelja [2,182]. Ponor - bezdan; mesto gde se rečni tok nastavlja pod zemljom[36, 87]; jama, otvor na kraškom tlu, podzemni kanal [18, 453]; deminutiv: ponorac. U bivšoj Jugoslaviji je bilo sedam sela sa nazivom Ponor, šest sa nazivom Ponorac i po jedno sa nazivom Ponore, Ponori i Ponorci [1, 460].

                                                                            [azbučni poredak] [vrh stranice]

PRALJA - Po popisu 1991. godine ima 14 žitelja [2,182]. Naziv po reči pralja, od glagola prati, praslovenska reč (*pЬrati), straroslovenski: ПЬРАТИ, [34, III, 355]. Jedino selo ovog nazvanja u zemlji.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

RAŽDAGINJA - Selo je upisano pod ovim imenom 1455. godine [35, 50]. Po popisu 1991. godine ima 757 žitelja [2,182]. Naziv od žeći, praslovenski glagol, u značenju: paliti, goreti (otuda toponimi Garevica, Gorevnica, Žarevo, Žarče, Palež, Paležnica, Paljevo; od istog korena Požarevac, Požega, Požežina); sa predmetkom raz: raždeći [31, III, 674]. Pretvaranje šumskog u obradivo zemljište pomoću seče i paljenja šume i rastinja bilo je poznato Starim Slovenima [18, 140, 445]. Dakle, Raždaginja - naselje nastalo na zemljištu s koga je prethodno, spaljivanjem, uklonjena šuma. Jedino naselje sa ovim imenom u zemlji.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

RASNO - Selo je upisano pod ovim imenom 1571. godine [29, 46]. U njemu je arheološki lokalitet iz kasnog srednjeg veka [25, 47]. Po popisu 1991. godine ima 512 žitelja [2,182]. Hrast (Quercus robur), narodski: rast, odatle ras(t)no, u značenju: hrastovo. Osim kod Sjenice, postoje još tri sela sa imenom Rasno - kod Pljevalja, Prijepolja i Širokog Brijega (Bosna i Hercegovina), dva sela sa imenom Rasna - kod dveju Požega (Užička i Slavonska) i dva sa imenom Rasnica - na Zlataru i u Ponišavlju [1, 501].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

RASPOGANČE - Selo je upisano pod ovim imenom 1455. godine [35, 48]. U selu su arheološki lokaliteti od praistorije (gvozdeno doba) do XIV-XV veka [27, 79-82, 90]. Po popisu 1991. godine ima 154 žitelja [2,182]. Naziv je nastao po tome što je tu uništen, razoren, nečist (pogan), odnosno nehrišćanski kultni objekat, verovatno u vreme Nemanjića, a možda i davno pre. Dakle, Raspoganče je mesto koje je očišćeno od neznaboštva, tj. raspoganjeno [14, 71-73]. Jedino naselje sa ovim imenom u zemlji.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

RASTENOVIĆE - Po popisu 1991. godine ima 187 žitelja [2,182]. Hrast (Quercus robur), narodno: rast. Nazvanja naseljenih mesta po (h)rastu su veoma česta. Rastenoviće - naselje na tlu hrastove šume. Slično su nastali nazivi sela Rastelnica kod Kuršumlije i Rasteš kod Somokova (Makedonija).

[azbučni poredak] [vrh stranice]

RAŠKOVIĆE - Po popisu 1991. godine ima 210 žitelja [2,182]. Patronimički naziv, po rodu Raškovića, od Raško: hipokristik od Radovan, Radoslav i dr. [5, 370]. Po svemu sudeći naziv sela je u vezi sa starom srpskom vlasteoskom porodicom Raškovića, koja je iz ovih krajeva. Vekovni nasledni knezovi iz ove ugledne srednjovekovne porodice se pominju sve do prvih decenija XIX veka (knezovi Maksim i Jovan Raškovići).

[azbučni poredak] [vrh stranice]

SJENICA - Naselje se pominje pod ovim imenom u XIII veku, za vreme kralja Uroša I (1243-1276), povodom posete vlastele dubrovačke [6, III, 266]. Po popisu 1991. godine ima 14 445 žitelja [2,182]. Nazvanje od reči seno (ijek.: sijeno), praslovenska reč, takođe i staroslovenska [31, III, 230], otuda: senik, senica, senjak, senjara (sjenik, sjenica, sjenjak, sjenjara), mesto gde su, oko kolja, zdenuta sena. U vezi sa ovim je naziv sela Vrsenice (v.). Osim grada Sjenice, postoji selo Sjenica kod Podgorice [1, 535].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

SKRADNIK - Sredinom ovog veka zaselak Donjih Lopiža [1, 537]. Po popisu 1991. godine ima 7 žitelja [2,182]. Skradnik, od Skrad, praslovenski i predrimski toponim sa likvidnom metatezom (prema Skard, *Skard), u dalmatinsko-romanskom znak da je tu bio oppidum [31, III, 268], tj. grad, kod Britanaca ošančena šuma, ali za to na terenu nema jasnih potvrda. Osim kod Sjenice postoji i selo Skradnik kod Josipdola u Hrvatskoj [1, 537].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

STRAJINIĆE - Sredinom ovog veka zaselak Donjih Lopiža [1, 564]. Po popisu 1991. godine ima 28 žitelja [2,182]. Patronimički naziv, po rodu Strajinića, od: Strajin, Strajina - muško ime, varijanta imena Strahinja [5, 397], u čijem je korenu praslovenska reč strah, staroslovenski СТРАХЪ [34, III, 772]. Jedino selo sa ovim imenom u zemlji.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

STUP -

Selo je upisano pod ovim nazivom 1455. godine [35, 42]. U XVI veku bilo je razdeljeno na Gornji, Srednji i Donji Stup [19, 49, 60]. U selu je arheološki lokalitet iz XIV-XV veka [27, 82-83, 90]. Po popisu 1991. godine ima 230 žitelja [2,182]. Stup, praslovenska reč, staroslovenski СТЪЛБЪ [34, III,765]. U starom srpskom jeziku, u srednjem veku, stup je značio pirg (grčki: πυργος), kameno, ali i drveno utvrđenje, najčešće uz hram (otuda: Stupovi, Đurđevi stupovi i sl.), građeno uz spoljašnji zid ograde, ispred narteksa ili manastirskih vrata [11, II, 114, 224]. Znači u selu Stup je bio hram sa stupom, drvenom utvrdom (kulom), a možda i zidanom, koja se nalazila pred ulazom u bogomolju, po čemu je selo i dobilo ime. Da je u Stupu moglo biti neko duhovno i hramovno središte, potvrđuje i naziv susednog sela Raspoganče (v.), čije ime znači da je u njemu razoreno pagansko svetilište, pa je njegovu ulogu preuzelo hrišćansko podignuto u Stupu. Osim kod Sjenice, postoje sela Stup kod Sarajeva i Peći [1, 569].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

SUGUBINA - sa lokalitetom iz XIV-XV veka [12, 193-194]. Po popisu 1991. godine ima 251 žitelja [2,182]. Naziv od reči guba, praslovenska reč, u značenju: izraslina, grba, metaforički: brdo. Sugub, znači: dvogrb; Sugubina - naselje između dva brda. Osim kod Sjenice, sa ovim nazvanjem postoje sela Mala Sugubina kod Milutovca u Levču i Velika Sugubina kod Rekovca u Temniću [1, 360, 630].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

SUŠICA - Nekada zaselak Štavlja [1, 572]. Po popisu 1991. godine ima 40 žitelja [2,182]. Sušica, deminutiv, poimeničen pridev od suv ili suh, praslovenska reč, zastupljena u toponimiji. Sušica, kao hidronim: rečica ili potok koji povremeno presušuje, neobično česta hidronomijska osnova koja se sreće na celom srpsko-hrvatskom govornom području. U bivšoj Jugoslaviji bilo je osamnaest sela sa imenom Sušica [1, 572].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

TREŠNJEVICA - Selo je upisano pod ovim imenom 1571. godine [29, 46]. U selu je arheološki lokalitet iz XIV-XV veka [276, 101]. Po popisu 1991. godine ima 113 žitelja [2,182]. Naziv od reči trešnja (Prunus cerasus), posuđenica iz latinskog, posredstvom drevnobavarskog i grčkog [34, IV, 343]. U bivšoj Jugoslaviji bilo je pet naselja koja su imala naziv Trešnjevica [1, 610].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

TRIJEBINE - Sa lokalitetom iz XVI-XVII veka   [12, 196-197].   Po popisu 1991. godine ima 596 žitelja [2,182]. Naziv od glagola trebiti (ijek. trijebiti), u značenju: čistiti, krčiti [36, 73]; trebežina: iskrčena zemlja, krčevina; veoma zastupljeno u toponimiji: Trebež, Trebinja, Trebište, Trebljevine, Trpča i dr. Jedino selo sa ovim nazvanjem u zemlji. Sličnog su postanja sela Trijebanj kod Stoca i Trijebovo kod Mrkonjić Grada [1, 611].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

TUZINJE - Selo je upisano pod ovim imenom 1571. godine [29, 46]. U njemu je arheološki lokalitet iz kasnog srednjeg veka [25, 48]. Po popisu 1991. godine ima 299 žitelja [2,182]. U Dečanskoj hrisovulji (1330) se pominju Vlasi i Arbanasi u katunu Tuzije [9, 272], i njegov poglavar Lješ Tuz [10, 48], što znači da bi privremeno stočarsko stanište Tuza moglo biti današnje Tuzinje. I sad, ponad Tuzinja su Tuzinjski stanovi možda najlepše sezonske stočarske nastanbe na Balkanu. Po Tuzima srednjovekovnom arbanaškom plemenu, nazvano je selo Tuzi kod Podgorice [10, 107].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

TUTIĆE - Selo je upisano pod ovim imenom 1571. godine [29, 46]. U njemu je arheološki lokalitet iz XIV-XV veka [26, 102]. Po popisu 1991. godine ima 79 žitelja [2,182]. Patronimički naziv po rodu Tutića, od Tuta - hipokristik imena Milutun, Timotije i sl. [5, 417]; prozvanje moguće i po drvetu dud (Morus), narodno: tut (murva); otuda prezimena Tutići i Dudići. Jedino selo ovog nazvanja u zemlji.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

UVAC - Po popisu 1991. godine ima 35 žitelja [2,182].
Naziv od glagola viti, praslovenska reč, sa sufiksom "u": uviti, uvijati, krivudati; otuda: uvijač [31, III, 601], uvojak, i sl. Uvac - raka uvojitog, krivudavog toka. Osim kod Lopiža, selo Uvac postoji kod Stubla na Zlatiboru, Jablanice kod Čajetine i kod Višegrada [1, 622].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

UGAO - U selu je arheološki lokalitet iz kasnog srednjeg veka [25, 51-53]. Po popisu 1991. godine ima 839 žitelja [2,182]. Ugao, moguće, iskrivljeno od: ubao - jama u kojoj se skuplja voda, za piće i napoj stoke, plitak kladenac [36, 79]. Ugao - naselje izniklo pored jame sa pitkom vodom. U Crnoj Gori se ugao naziva livada ili njiva koja se uvlači među brežuljke, a u Rovcima se takvo zemljište naziva nugo [15, 165-166]. Jedino selo sa ovim imenom u zemlji.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

URSULE - Po popisu 1991. godine ima 582 žitelja [2,182]. Naziv od ursus, latinski: medved, zoonim; balkanski latinitet, svedočanstvo poromanjenog stanovništva, koje je obitavalo na ovom tlu. Slovenski panadan: Medveđa. Ursule, naselje na putu kretanja medveda, ili gde je bila njihova pećina. Osim kod Sjenice , postoje Ursule kod Rekovca u Levču (Šumadija).

[azbučni poredak] [vrh stranice]

UŠAK - Sredinom ovog veka zaselak Donjih Lopiža [1, 622]. Po popisu 1991. godine ima 28 žitelja [2,182]. Naziv od uš, ili vaš (Hippoboscidae), praslovenska reč, vaši, stočne vaši. Mesto gde je leglo insekata, beskrilaca, parazita koji napadaju stoku i ljude. U Zagaraču, gde se u selu Garčiću jedna šuma zove Uše [33, 590], uš je "sitni insekt koji živi u ustajaloj vodi ili na biljci" [33, 529]. Jedino selo sa ovim imenom u zemlji.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

FIJULJE - U kojem ima arheološki lokalitet iz XIV/XV veka [28, 87]. Po popisu 1991. godine ima 127 žitelja [2,182]. Nazvanje sela od fijuk, fijukanje, fićkanje, u značenju: zviždanje [31, I, 514]. Fijulje - vetrovito, olujno mesto. V. Dunišiće. Jedino selo sa ovim imenom u zemlji.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

CARIČINA - sa lokalitetom iz XVI-XVII veka [12, 197]. Po popisu 1991. godine ima 30 žitelja [2,182]. Naziv u vezi sa caricom. Moguća veza i sa Caricom, kako se zvala kći kralja Uroša I, [10, II, 261], no za to nema istorijskih potvrda. U nekim krajevima carsko je sinonim za državno. Jedino selo sa ovim imenom u zemlji.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

CETANOVIĆE - Selo je upisano pod ovim imenom 1571. godine [29, 46]. U njemu je arheološki lokalitet iz kasnog srednjeg veka [25, 46]. Po popisu 1991. godine ima 478 žitelja [2,182]. Od reči ceta, po svojoj prilici, balkanski latinitet; naziv novca, što asocira na romansko (cinarsko) društvo. Možda mesto trgovine, kupnje i razmen u XIV-XV veku. Jedino selo sa ovim imenom u zemlji.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

CRVSKO - U kojem ima arheološki lokalitet iz XIV-XV veka [26, 102], a u pisanim spomenicima se spominje 1585. godine. Po popisu 1991. godine ima 175 žitelja [2,182]. Naziv od reči cervus, latinski: jelen. Na desetak kilometara od Crvskog, severno, nalazi se dominantna uzvišica Jelenak, što svedoči o prisustvu jelena u ovoj okolini, s tim što je imenovanje Crvskog zaostatak romanskog, a Jelenak imenovalo slovensko stanovništvo. Jedino selo sa ovim imenom u zemlji.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

CRČEVO - Po popisu 1991. godine ima 74 žitelja [2,182]. Po narodnoj etimologiji, naziv je nastao po tome što je na tom mestu uginuo vo: crče vo, odnosno uginu ili lipsa vo, kako se kaže u predanju. No, pre će biti da je naselju došlo ime po ptici crčak (Trodlodytes troglodytes), kako se drugačije naziva carić ili popić [31, I, 284;III, 346], koji i zimuje kod nas, što znači da je Crčevo ime po crčanju (cvrčanju) carića. Jedino selo u zemlji koje počonje sa Crč-.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

ČEDOVO - Selo je upisano pod ovim imenom 1455. godine [35, 49]. U selu ima arheoloških nalaza iz mlađeg kamenog i gvozdenog doba do XIV/XV veka [28, 88, 90]. Po popisu 1991. godine ima 106 žitelja [2,182]. Čedo, hipokristik od imena koja sadrže ovu reč - Čedomir, Čedoslav i dr. [5, 224]. Jedino selo sa ovim nazvanjem u zemlji.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

ČIPALJE - u kojem ima arheološki lokalitet iz XIV/XV veka [28, 88-89]. Po popisu 1991. godine ima 231 žitelja [2,182]. Od reči čip, u značenju: pramen vune, otrgnut ili još na runu [31, I 325], čipanje   - češljanje vune, ili lana [34, IV, 364]; češljati - cepkati, čimkati, štipkati, štrpkati (vunu), otuda čijanje: čupanje, otkidanje (perja). Znači, Čipalje je naselje nastalo na mestu   na kojem je   čipana (češljana) vuna, poput Strižila, mesta mesta na kojem je strižena vuna. Upor. čipav posa, u značenju: težak, mukotrpan posao. Jedino selo sa ovim imenom u zemlji.

[azbučni poredak] [vrh stranice]

ČITLUK - U selu je arheološki lokalitet iz kasnog srednjeg veka [25, 47]. Po popisu 1991. godine ima 181 žitelja [2,182]. Naziv od reči čitluk, persijsko-turski, vrsta feudalnog poseda koji gospodar (vlasnik čiflika, aga ili beg) obrađuje sam, ili preko čifčije; od čift u značenju: par volova [37, 174]. U bivšoj Jugoslaviji bilo je dvadeset naselja koja su se zvala Čitluk [1, 123].

[azbučni poredak] [vrh stranice]

ŠARE - Selo je upisano pod ovim imenom 1455. godine [35, 5]. U selu je arheološki lokalitet iz IV veka, kao i iz kasnog srednjeg veka [25, 49]. Po popisu 1991. godine ima 434 žitelja [2,182]. U osnovi naziva je reč šar, praslovenska reč, pridev, u množini šare. Moguće i romansko nasleđe, preko cincarskog šara, od latinskog serra, u značenju: testera, pila. S obzirom na Šarski krš, i njegovu kamenitu glavicu, nije isključeno ovako imenovanje brda, a potom i sela. Osim kod Sjenice, pstoji i selo Šare